SANAT TARİHİ

“Osmanlı Toplumunda İyilik Anlayışının Sanata Yansıması” Paneli Gerçekleşti

20.03.2025

Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü 13-19 Mart tarihleri arasında iyilik kavramı hakkında toplumda farkındalık oluşturmak ve iyilik hareketinin farklı disiplinlerdeki yansımalarını göstermek amacıyla tüm Türkiye’de “İyilik Haftası" olarak kutlanılmaktadır. Bu kapsamda 19 Mart 2025 Çarşamba günü "Osmanlı Toplumunda İyilik Anlayışının Sanata Yansıması" başlıklı panel Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü tarafından İMÜ Ziraat Bankası Hasan Polatkan Salonunda yapılmıştır.
 Kısa bir açılış konuşmasının ardından birinci oturum Prof. Dr. Mustafa Özer, tarafından başlatıldı. Özer, “Osmanlı’da Vakıf Sisteminin Şehir ve Mimariye Yansıması” başlığı altında Osmanlı vakıf sisteminden bahsederek bunun mimariyle ilişkisini örnekler üzerinden ortaya koymuştur. Ardından Dr. Öğr. Üyesi Feray Korucu Yağız, Osmanlı mimarisinin en önemli iyilik yapılarından biri olan ve döneminde yoksullara yardım yapmak amacıyla oluşturulan imarethaneleri “Osmanlı’da Hayır İşlerini Yayan Yabancı Gelin: Nilüfer Hatun İmareti” üzerinden misafirlere aktardı. Bu oturumun son konuşmacısı ise “Osmanlı’da Kimsesizlerin Yuvası: Darüleytamlar” başlığıyla Arş. Gör Fatma Gültekin tarafından yapıldı. Osmanlı Devleti’nin son döneminde yaşanan savaşlar ve göçler nedeniyle yetim kalan çocukların barınma ve eğitim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılan bu yapılar hakkında görsellerle desteklenen bir sunum gerçekleştirdi.
İkinci oturum “Bir İyilik Politikası Olarak Kanuni’nin Hediyesi: Kutsal Macar Tacının Hikâyesi” başlığıyla Dr. Öğr. Üyesi Csilla Balogh tarafından başlatıldı. Mohaç Savaşında hayatını kaybeden Macar Kralı II. Lajos’un ölümüyle kutsal tacı Kanuni Sultan Süleyman ele geçirmiştir. Ancak Süleyman İstanbul’a dönüşü sırasında beklenmedik bir siyasi karar alarak tacı, o dönemde Macar tahtında bulunan János Szapolyai’ye geri göndermiştir. Sunumda bu iyiliğin arkasındaki detaylar minyatür ve kaynaklar üzerinden anlatılmıştır. Sunumlar Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Diri Apaydın’ın “Osmanlı’da İyiliğin En Tatlı Hali: Keşkül-ü Fukara Kaplar” başlığıyla devam etmiştir. Apaydın, dervişler ya da münzevilerin kibirlerini yok etmek amacıyla halkın arasına karışıp dilencilik yaparak topladıkları paraları dergahlara ve imaretlere bağışlamalarını anlatmıştır. Bu oturumun üçüncü ismi ise Dr. Öğr. Üyesi Sanem Soylu Yılmaz olmuştur. “Osmanlı Toplumunda Yardımlaşma ve Sadaka Taşı Geleneği” başlıklı bildirisinde, genellikle halkın kolayca erişebileceği yerlerde bulunan üzerine maddi yardımların bırakılabildiği ve ihtiyaç sahiplerinin gizli bir şekilde yardımları aldığı sadaka taşlarını anlatmıştır. Bu oturum Arş. Gör. Yasin Saygılı “Osmanlı İstanbul’unda Kuşevleri” başlığıyla devam etmiştir. Saygılı, kuş evlerinin Osmanlı toplumundaki hayvan sevgisinin somutlaşmış bir hali olduğunu farklı örnekler üzerinden anlattı. İse konuşmacı Arş. Gör. Dr. Kubilay Arpacı ise “Sahibü’l-Hayrat Vel’l-Hasenat: İstanbul Çeşmelerinde İyilik Kavramı” başlıklı konuşmasında ilk olarak İstanbul çeşmelerinin kitabeleri hakkında genel bir değerlendirme yaparak, kitabelerde geçen “iyilik” kavramlarının üzerine vurgu yaptı.